Kanadalı şair Anne Carson 2026 Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandı

İsveç Akademisi, 2026 Nobel Edebiyat Ödülü'nü Kanadalı şair, denemeci ve çevirmen Anne Carson'a verdi. Akademi, kararını 8 Ekim Perşembe günü Stockholm'de duyurdu. 76 yaşındaki yazar, ödülü cesur ve yaratıcı eserleri nedeniyle aldı.

Akademi, Carson'ın klasik gelenekle oyunbaz bir diyalog kurarak çağdaş edebiyata yeni biçimler kazandırdığını belirtti. Ödül 12 milyon İsveç kronu, yani yaklaşık 1,2 milyon dolar değerinde. Ödülün 2025'teki sahibi Macar yazar László Krasznahorkai olmuştu.

Haberi İzlanda'da aldı

Akademinin daimi sekreteri Ingrid Carlberg, Carson'a İzlanda'da ulaştıklarını açıkladı. Carlberg'in aktardığına göre yazar, telefon geldiğinde rüzgârı dinliyordu. Carlberg, Carson için "Şaşırdı ama çok mutluydu" dedi.

Toronto Üniversitesi'nin aktardığına göre Carson, açıklamanın ardından Nobel yetkililerine haberi "Biraz çılgınca görünüyor" sözleriyle değerlendirdi. Üniversiteye göre yazar, para ödülünü bağışlamanın yollarını düşünüyor. Kanada Başbakanı Mark Carney de yazılı açıklama ve sosyal medya paylaşımıyla Carson'ı tebrik etti. Carney, yazarın klasikleri yeniden yorumladığını ve ödülün Kanada için bir gurur anı olduğunu belirtti.

Nobel Edebiyat Komitesi Başkanı Anders Olsson, Carson'ın üretiminin büyük bölümünün filoloğun sözcüklere tutkusuyla şairin yeni anlam arayışının kesiştiği yerde durduğunu söyledi. Olsson'a göre bu eserler yalnız klasik ve modern şiir arasında değil, türler ve sanat dalları arasında da hareket ediyor. Olsson, örnek olarak Carson'ın Simonides ile Paul Celan'ı, Thukydides ile Virginia Woolf'u yan yana getiren çalışmalarını gösterdi. Yazarın antik Yunancadan yaptığı çevirileri de başlı başına edebi eser olarak nitelendirdi.

Klasik filolojiden şiire

Carson, 21 Haziran 1950'de Toronto'da doğdu. Toronto Üniversitesi'nde 1974'te lisans eğitimini tamamladı, aynı üniversitede klasik bilimler alanında yüksek lisans ve doktora yaptı. Princeton, McGill, Michigan ve New York Üniversitesi dâhil Kuzey Amerika'daki birçok kurumda ders verdi. Eşi Robert Currie ile birlikte 2022'de İzlanda vatandaşlığı aldı. Toronto Üniversitesi'ne göre yazarın 20'den fazla kitabı bulunuyor.

Yazarın ilk kitabı, aşkı konu alan uzun denemesi Eros the Bittersweet 1986'da yayımlandı. 1998 tarihli Autobiography of Red, Yunan mitolojisindeki Geryon ile Herakles öyküsünü manzum bir romana dönüştürüyor. The Conversation'a göre bu kitap ABD'de yaklaşık 100 bin adet sattı. Carson, 2001'de The Beauty of the Husband ile T. S. Eliot Ödülü'nü kazanan ilk kadın oldu.

2010'da çıkan Nox, Carson'ın kardeşinin ölümü üzerine yazdığı, kutu içinde akordeon gibi açılan bir ağıt kitabı. Carson, Sappho'nun şiirlerini 2002'de If Not, Winter adıyla İngilizceye çevirdi. Elektra, Antigone ve Bakkhalar gibi antik tragedyaları da çevirdi. Son kitaplarından Wrong Norma 2024'te yayımlandı.

Yazar daha önce MacArthur ve Guggenheim burslarını ve 2020 Asturias Prensesi Edebiyat Ödülü'nü almıştı. Griffin Şiir Ödülü'nü ise iki kez kazandı: 2001'de Men in the Off Hours, 2014'te Red Doc> ile. Carson, 2005'te Kanada Nişanı üyeliğine atanmıştı.

Carson'ın iki kitabı Türkçede de okunabiliyor. Metis Yayınları, Kocanın Güzelliği'ni 2009'da, Kırmızının Otobiyografisi'ni ise 2012'de yayımladı.

Toronto Üniversitesi'ne göre Carson, Nobel Edebiyat Ödülü'nü alan 123 yazar arasında 19. kadın. Üniversite, Carson'ın ödülü kazanan ikinci Kanadalı kadın ve Nobel alan ilk mezunu olduğunu da belirtti. Yazar, ödülünü altın madalya ve diplomayla birlikte 10 Aralık'ta Stockholm'de düzenlenecek törende alacak.

Kaynaklar: NobelPrize.org, Kanada Başbakanlığı, NBC News, Toronto Üniversitesi, The Conversation.